Praktijk voor GGZ en Mediation

ZORGPRAKTIJK ZEEUWS-VLAANDEREN

                                                    STRESS, BURN-OUT en DEPRESSIE 

 

INLEIDING









  • Je hebt geen verwijsbrief van de huisarts nodig en er is geen wachtlijst!
  • Verzekerde zorg: vergoeding van de (zorg)verzekeraar is mogelijk afhankelijk van de hulpvraag en diagnose
  • Tarieven per 01-09-2017 vanaf € 39,00 per uur, geen eigen risico/bijdrage 
  • Wanneer nodig kan je een complete behandeling betalen in passende betalingstermijnen, zonder extra kosten
  • Afspraken in de praktijk, aan huis en op locatie in de regio Hulst, Oostburg en Terneuzen van 09.00-21.00 uur. 

Voor meer informatie bel 06-13476992 of stuur een e-mail (zie rubriek Contact)


UITGANGSPUNT

is een vorm van spanning die in het lichaam van mensen optreedt als reactie op externe prikkels en die gevolgd wordt door een bepaald patroon van fysiologische reacties.

DEFINITIES

Er zijn meerdere definities en omschrijvingen van stress. Soms kan heel ruim worden omschreven als een reactie op elke prikkel of conditie die spanning veroorzaakt, maar ook in engere zin als een reactie op een negatieve of aversieve prikkel.
In de ruimere omschrijving kan dus zelfs een plezierige situatie die spanning oproept, zoals een huwelijksdag of op vakantie gaan, als stress worden opgevat. Ook is er positieve stress als men zich geestelijk en lichamelijk voorbereidt op een wedstrijd, een bijzondere prestatie op het werk et cetera.

Na enige tijd verdwijnt deze spanning weer en keert het lichaam terug in een toestand van rust. Als stress niet in het belang van een persoon is en als een nare gebeurtenis wordt ervaren, spreken we van negatieve stress.
Vast staat dat vooral de negatieve spanningen een gevaar vormen voor de gezondheid, omdat zij de grootste en meer langdurige effecten hebben op het centrale en autonome zenuwstelsel.


DE STRESSOREN (de conditie die stress veroorzaakt)

  • Stress als stimulus- of omgevingsconditie: bijvoorbeeld lawaai, gebrek aan slaap, te veel informatie, bepaalde drugs zoals alcohol en een hoge omgevingstemperatuur (hitte)  

  • Stress en werkdruk: zo blijkt bijvoorbeeld langdurige mentale inspanning en werkdruk op den duur tot stress te leiden. Het inlassen van rustperiodes kan daarbij stress voorkomen. Mensen kunnen echter heel verschillend reageren op een verhoogde werkdruk. Zo is de een goed bestand tegen een hoge werkdruk, en de ander niet. 
Enkele voorbeelden van beroepen met een hoge werkdruk zijn: 

- Vrachtwagenchauffeurs
- Vliegverkeersleiders
- Verpleegkundigen
- Managers van grote bedrijven

Bij de selectie van personeel wordt vaak rekening gehouden met de mate waarin iemand bestand is tegen werkdruk. 

  • Stress en emoties: stressoren in het emotionele vlak zijn meestal negatieve prikkels of situaties die sterke emoties zoals angst, verdriet of woede oproepen. Voorbeelden hiervan zijn: 

- Straf, dreiging van gevaar 
- Ontslag op het werk 
- Niet kunnen voldoen aan een bepaalde eis 
- Het verlies van een geliefde

Kortom situaties die de basisbehoeften van de mens als veiligheid, gezondheid, liefde en middelen van bestaan in gevaar brengen.

  • Stress en persoonlijkheid: een hoge emotionele instabiliteit is de sterkste persoonlijkheidsvoorspeller voor stress symptomen.
Stressvolle negatieve levensgebeurtenissen voorspellen echter ook toenames in emotionele instabiliteit.

  • Stress en prestatie: er blijkt een verband te bestaan tussen de sterkte van de stressor en het niveau van de prestatie.
Dit houdt in dat milde vormen van stress (bijvoorbeeld een beetje lawaai, spanning of slaapgebrek) een positief effect hebben op de prestatie, en meer intense vormen van stress (heel hard lawaai, veel spanning of ernstig slaapgebrek) een negatief effect hebben op de prestatie.
Er is ook een persoon-specifiek optimaal niveau van stress waarbij de prestatie maximaal is.


STRESSRESPONS

Fysiologie: Stress gaat gepaard met een verhoogde fysiologische activiteit. De fysiologische reactie op stressprikkels wordt gezien als een noodreactie van het organisme om het hoofd te kunnen bieden aan bedreigende situaties. Men spreekt ook wel van een vecht- of vluchtreactie.
Fysiologische reacties op stress blijken volgens een vast patroon te verlopen. Er spelen drie fasen een rol:

- Een kortdurende alarmfase: hier is sprake van een kortdurende verlaagde weerstand van het lichaam
- Een weerstandsfase: hier is de weerstand tegen stress verhoogd
- Een uitputtingsfase: hier is de weerstand tegen  stress weer verlaagd

Als iemand deze fasen heeft doorlopen, duurt het enige tijd voordat men weer op het normale niveau is teruggekeerd.
Als de situaties die spanningen oproepen echter te snel op elkaar volgen, heeft het individu te weinig tijd om te herstellen en raken de verdedigingsbronnen van het lichaam uitgeput (burn-out).

Stress en de hersenen: affectieve prikkels die stress veroorzaken worden eerst in onze hersenen verwerkt. 
Daar vindt de primaire evaluatie van de prikkel plaats: is een gebeurtenis positief of negatief c.q. prettig of bedreigend? 
Stressvolle gebeurtenissen activeren vervolgens allerlei reacties. De vrijgekomen stresshormonen hebben niet alleen een effect op de lichamelijke processen, maar koppelen ook weer terug naar de hersenen, die hierdoor in een verhoogde activatietoestand (centrale en autonome zenuwstelsel) komen te verkeren.
Dit maakt snelle reacties op de gebeurtenissen in de omgeving mogelijk, maar gaat tegelijkertijd ten koste van overdacht handelen. 
Andere gevolgen zijn een aanscherping van de zintuigfuncties en het verbeteren van het geheugen voor gebeurtenissen die een stress reactie hebben uitgelokt.


SCHADELIJKE EFFECTEN

Langdurige stress en verhoging en verhoging van de cortisolspiegel in het bloed kunnen schadelijk voor de gezondheid zijn, omdat het gepaard gaat met een verandering in de werking van jet immuunsysteem. Ook kan een chronisch verhoogd cortisolniveau leiden tot geheugenproblemen.


OMGAAN MET STRESS

Coping, dat wil zeggen omgaan ,et of controleren van negatieve prikkels of onaangename situaties, kan invloed hebben op een stressrespons,
en of iemand wel of niet stress ervaart. Het leren omgaan of verminderen met stress heet stress management. Men kan bijvoorbeeld leren controle uit te oefenen op de oorzaken van stress, zichzelf bepaalde beperkingen op te leggen, of om 'nee' te leren zeggen op het beroep dat op ons gedaan wordt door familieleden of de baas. Geen controle kunnen uitoefenen op de oorzaak van stress zou kunnen leiden tot aangeleerde hulpeloosheid en depressiviteit.


STRESSGEVOELIGHEID

Stress wordt van individu tot individu zeer verschillend ervaren. Sommige mensen staan bijvoorbeeld open voor uitdagingen en beleven plezier aan de bijhorende spanning, terwijl anderen zulke uitdagingen juist als bedreigend zien. Sommigen kijken met plezier naar griezelfilms, of doen aan parachutespringen, anderen niet. Hoe stress ervaren wordt heeft ook te maken met vroegere ervaringen.


STRESSSTOORNISSEN

Als een mens te lang stress ervaart of als deze te intens is (bij een psychotrauma), heeft dit nadelige gevolgen voor lichaam en geest.
Klachten die daarbij kunnen optreden zijn: 

- Jachtige gevoelens, 
- Hoofdpijn 
- Spierpijn 
- Slaapproblemen.

Te veel stress kan ook verantwoordelijk zijn voor o.a.:

- Nervositeit
- Overspannenheid
- Burn-out
- Depressie
- Angststoornissen

Een posttraumatische stressstoornis is het gevolg van ingrijpende gebeurtenissen zoals gijzeling, oorlog of marteling. Deze stoornis kan pas later na de gebeurtenissen aan het licht komen, en maanden voortduren.
Een acute stressstoornis is een heftige en korter durende reactie op een stressvolle gebeurtenis, zoals mishandeling of een ernstig ongeluk.
De kans op het krijgen van een stressstoornis blijkt mede afhankelijk te zijn van persoonlijkheidsfactoren, gezins- of jeugdproblematiek, en mogelijk ook erfelijke factoren.


BEHANDELING

Stress- en spanningsklachten gaan niet zomaar over. Je zult er iets aan moeten doen. Wat dat 'iets' is, hangt af van de ernst en de aard van je klachten. Tegen stressklachten kun je verschillende therapieën volgen. Cognitieve gedragstherapie (CGT) en psychosociale therapie zijn erkend en geven goede resultaten, maar ook met mindfulness en stress- en timemanagement kun je resultaten bereiken.