Praktijk voor GGZ en Mediation

ZORGPRAKTIJK ZEEUWS-VLAANDEREN

                                           LAAG ZELFBEELD en -ZELFVERTROUWEN
                                            (ontwijkende persoonlijkheidsstoornis OPS)

INLEIDING











  • Je hebt geen verwijsbrief van de huisarts nodig en er is geen wachtlijst!
  • Verzekerde zorg: vergoeding van de (zorg)verzekeraar is mogelijk afhankelijk van de hulpvraag en diagnose
  • Tarieven per 01-09-2017 vanaf € 39,00 per uur, geen eigen risico/bijdrage
  • Wanneer nodig kan je een complete behandeling betalen in passende betalingstermijnen, zonder extra kosten
  • Afspraken in de praktijk, aan huis en op locatie in de regio Hulst, Oostburg en Terneuzen van 09.00-21.00 uur. 


Voor meer informatie bel 06-13476992 of stuur een E-mail (zie rubriek: Contact)



UITGANGSPUNT


De ontwijkende persoonlijkheidsstoornis (OPS) is een persoonlijkheidsstoornis die zich kenmerkt door geremdheid en het gevoel 

minderwaardig te zijn. Tevens zijn mensen met OPS meer dan normaal gevoelig voor kritiek of een negatief oordeel.

De OPS wordt gedefinieerd als een aanhoudend patroon van sociale geremdheid, gevoelens van minderwaardigheid en een overgevoeligheid voor negatieve beoordeling. De stoornis uit zich in de vroege volwassenheid in verschillende situaties. 


De ontwijkende persoonlijkheidsstoornis kan in vier subtypen onderverdeeld worden:


1- Fobisch type: 


- Algemeen onrust maakt plaats voor een te vermijden tastbare onbezonnenheid 

- Onzekerheid en onrust als gevolg van een welbepaald verschrikkelijk iets of weerzinwekkende omstandigheden


2- Tegenstrijdig type: 


- Innerlijke onenigheid en tweestrijd

- Angst voor zowel afhankelijkheid als onafhankelijkheid

- Veranderlijk

- Aarzelend, verward, gekweld, gevoelsuitbarstingen, verbitterd

- Angstgevoel dat niet te verhelpen valt


3- Hoogsensitief type: 


- Uiterst bedachtzaam en wantrouwig

- Afwisselend paniekerig, doodsbang en gespannen, gevolgd door overgevoeligheid, zenuwachtigheid en prikkelbaarheid


4- Zelf-verwerpend type: 


- Zelfbewustzijn verdringen of fragmenteren

- Pijnlijke herinneringen verdringen

- Ondraaglijke gedachten en impulsen verwerpen

- Uiteindelijk zichzelf verwerpen (suïcidaal)

  


Kenmerken/omschrijving


Mensen met de aandoening OPS beschouwen zichzelf als sociaal ondergeschikt en onaantrekkelijk. 

Ze hebben behoefte aan sociaal contact, maar vermijden dit uit angst om afgewezen te worden. De stoornis openbaart zich doorgaans in de vroege volwassenheid. Naar men aanneemt is de oorzaak afwijzing door ouders of leeftijdsgenoten (bijvoorbeeld pesten) in de vroege jeugd.

Of de aandoening en gevolg is van sterke sociale controle in de jeugd, wordt nog onderzocht.


Uit onderzoek blijkt dat mensen met OPS, net als mensen met een sociale fobie, zeer veel aandacht hebben voor hun eigen reacties in het sociale verkeer. In tegenstelling tot mensen met een sociale fobie letten ze echter ook op de reacties van hun omgeving en heeft de problematiek een meer gegeneraliseerd karakter. 

De chronische stress waaraan men hierdoor komt bloot te staan is mogelijk de verklaring voor het weifelende taalgebruik en de zwijgzaamheid van OPS-lijders. Men zou zo druk zijn met het wegen en beoordelen van sociale interacties dat het verbaal eraan deelnemen erbij inschiet.

Niet alle wetenschappers zijn er overigens van overtuigd dat er onderscheid gemaakt moet worden tussen OPS en sociale fobie.

Het kan ook zijn dat twee stoornissen in wezen in gradatie verschillende uitingen van één stoornis zijn.


Mensen met een ontwijkende persoonlijkheidsstoornis worden volledig in beslag genomen door hun eigen tekortkomingen. 

Ze vormen enkel relaties met anderen als ze ervan overtuigd zijn dat ze niet afgewezen zullen worden. Verlating en afwijzing is voor mensen met OPS vaak dermate pijnlijk dat ze nog liever kiezen voor eenzaam te zijn dan dat ze proberen contacten aan te gaan. 


Mensen met OPS kunnen de volgende kenmerken vertonen:


  • Overgevoeligheid voor afwijzing /kritiek
  • Zelfopgelegd sociaal isolement
  • Extreme verlegenheid of angst in sociale situaties (al heeft men een sterk verlangen naar hechte relaties)
  • Gevoelens van onbekwaamheid
  • Een extreem laag zelfbeeld
  • Zelfhaat
  • Wantrouwig naar anderen toe
  • Emotioneel afstandelijk wat betreft intimiteit
  • Uiterst zelfbewust
  • Zelfkritisch over hun problemen met betrekking tot anderen
  • Problemen in het beroepsmatig functioneren
  • Zichzelf beschouwen als eenzaam
  • Gevoelens van minderwaardigheid naar anderen toe
  • Het gebruiken van fantasie als een vorm van escapisme (gewoonte/neiging de werkelijkheid te ontvluchten) om zo pijnlijke gedachte te stoppen
  • In extreme gevallen soms agorafobie (angst voor angstsymptomen)


Oorzaken


Er zijn tot nu toe geen duidelijke oorzaken vastgesteld. Men vermoedt dat een ontwijkende persoonlijkheidsstoornis ontstaat door een combinatie van sociale, genetische en psychologische factoren.  Er is mogelijk een verband tussen de ontwijkende persoonlijkheidsstoornis en erfelijke temperamentfactoren.  Met name verschillende angstfactoren die zich tijdens de kindertijd en jeugd openbaren kunnen in verband worden gebracht met een temperament dat gekenmerkt wordt door gedragsmatige geremdheid, verlegenheid, angst, en terughoudendheid in nieuwe situaties.


Deze erfelijke kenmerken vormen mogelijk een genetische aanleg voor OPS.

Emotionele verwaarlozing op jonge leeftijd en afwijzing door leeftijdsgenoten wordt eveneens in verband gebracht met een verhoogd risico op de ontwikkeling van OPS.



Behandeling


De ontwijkende persoonlijkheidsstoornis wordt behandeld met o.a.:


  • Verschillende technieken, waaronder sociale vaardigheidstraining
  • Cognitieve gedragstherapie
  • Exposure-therapie om geleidelijk aan sociale contacten op te bouwen
  • Groepstherapie om sociale vaardigheden te oefenen
  • Medicatie


Het vertrouwen van de patiënt krijgen en behouden is van essentieel belang, aangezien mensen met OPS geneigd zijn therapiesessies te vermijden als ze de therapeut niet vertrouwen of bang zijn afgewezen te worden. Het voornaamste doel van zowel individuele therapie als groepstherapie is het uitdagen en corrigeren van de negatieve gedachten (patronen) van de patiënt.